Làm việc trong lĩnh vực XR một thời gian dài, mỗi lần nhắc tới công nghệ này với những người không làm việc trong ngành XR, phần lớn người ta nghĩ tới các trò chơi điện tử nhập vai đánh đấm hay nhảy nhót, nhưng trên thực tế, công nghệ này đã và đang có những ứng dụng rộng hơn thế. Mình viết bài này lấy cảm hứng từ bài chia sẻ của Ian Hamilton trên UploadVR với tựa đề “VR Is Changing War & Sex, Why Are We Still Acting Like It Is Just A Game?”.
XR chỉ là games: sự hiểu lầm của đại chúng
Một phần lớn nguyên nhân gây ra sự hiểu lầm về XR là cách mà các công ty công nghệ quảng bá công nghệ này. Khi các thuật ngữ như thực tế hỗn hợp (MR), thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR), hay computing không gian và metaverse liên tục được giới thiệu, người dùng dễ rơi vào trạng thái bối rối và nhầm lẫn giữa một rừng khái niệm tưởng chừng khác biệt nhưng thực tế lại giống nhau đến 99%.
Hơn nữa, khi ra mắt sản phẩm hay chạy các chương trình quảng cáo về các thiết bị XR, các công ty thường tập trung vào khả năng chơi games của những thiết bị này, bỏ qua nhiều ứng dụng thực tiễn khác. Điều này dần khắc sâu vào suy nghĩ của người dùng rằng XR, đặc biệt là VR, chủ yếu là để phục vụ cho các trò chơi điện tử. Trên thực tế, XR đã và đang được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác xa thế giới game, từ chiến tranh, robotic, AI, hay ngay cả sex.
Chiến tranh
Trong những cuộc chiến hiện đại, drone đã trở thành vũ khí phổ biến và đáng sợ nhất, nhiều chuyên gia quân sự so sánh sự ra đời của drone có tác động tương tự như việc chế tạo ra súng để sử dụng trong chiến tranh. First person view (FPV) chính là loại drone được sử dụng rộng rãi nhất, với loại vũ khí này, người điều khiển dùng một chiếc headset để nhập vai vào góc nhìn của drone giúp họ có thể điều khiển nhạy bén và chính xác hơn để tiêu diệt các thiết bị, vũ khí của địch. Những chiếc headset dùng trong trường hợp này, không có mấy khác biệt so với VR headset phổ biến trên thị trường, có chăng là chúng có cấu tạo đơn giản hơn và được trang bị thêm antenna tầm xa để thu phát sóng. Với công nghệ XR, điều khiển drone trở nên trực quan và đơn giản, không khác mấy so với chơi game trên máy tính, những thiết bị này rẻ tiền nhưng hiện đang là cơn ác mộng của bất cứ ai trên chiến trường. Mặt trái của công nghệ này, do chúng quá dễ dàng để sử dụng, những người điều khiển drone trở nên tàn nhẫn hơn, khi mà chỉ với vài thao tác điều khiển có thể chấm dứt được sự sống.
Robotic
Giống như drone, XR cũng hỗ trợ con người điều khiển robot từ xa. Thay vì sử dụng robot hoàn toàn tự động – vốn vẫn còn nhiều nhược điểm – người điều khiển có thể “nhập vai” vào góc nhìn của robot cách xa hàng ngàn cây số để giám sát và thao tác trực tiếp.
Trong các ngành công nghiệp, sử dụng công nghệ XR cho phép công ty thuê nhân công từ xa với chi phí thấp hơn, đồng thời tăng hiệu quả khi một người có thể giám sát nhiều robot cùng lúc. Thử tưởng tượng một công ty ở Mỹ có thể thuê nhân công điều khiển robot hay máy móc từ các nước châu Á với chi phí nhân công giảm chỉ bằng một phần nhỏ. Mô hình này đang dần phổ biến, đặc biệt ở các công ty có nhu cầu vận hành máy móc từ xa với chi phí tối ưu.
AI
Sự thành công của mẫu kính Meta x Ray-Ban tích hợp trợ lý AI là minh chứng cho thấy XR có thể trở thành một giao diện để con người tương tác với AI. Nếu trong ứng dụng robotics, người dùng có thể nhập vai vào góc nhìn của máy móc, thì với AI, quy trình này diễn ra ngược lại: kính thông minh sẽ thu thập dữ liệu từ góc nhìn của người dùng.
Thông qua việc hiểu thói quen, sở thích và tính cách của người đeo kính, AI có thể tương tác một cách tự nhiên và linh hoạt hơn. Với những dữ liệu này, AI có thể trở thành người tương tác trước, chả hạn để nhắc nhở nếu bạn đã nạp quá nhiều calories, chứ không đơn thuần là một trợ lý cứng ngắc chỉ nhận mệnh lệnh. Đây là một bước tiến lớn giúp tăng cường sự kết nối giữa con người và trí tuệ nhân tạo, mở ra những trải nghiệm cá nhân hóa và hiệu quả hơn.
Sex
Chúng ta thường né tránh khi bàn tới vấn đề này, nhưng lĩnh vực giải trí người lớn chính là một trong những ứng dụng XR có tỷ lệ người dùng trung thành cao nhất. Việc này một phần đến từ chính sự phát triển của công nghệ, cô lập con người, đặc biệt ở các chốn đô thị. XR trong giải trí người lớn mang lại một hình thức trải nghiệm mới, chân thật và cá nhân hóa hơn khi người dùng có thể nhập vai vào các nhân vật trong các nội dung người lớn như games hay video nhập vai. Một ứng dụng khác chính là giúp người dùng có thể thân mật với một nửa của mình ở xa, có những công ty đang bán ra những sản phẩm phần cứng giúp người sử dụng có thể tương tác thân mật từ xa theo thời gian thực. Tuy nhiên, tại Việt Nam, lĩnh vực này vẫn bị giới hạn bởi các quy định pháp luật, thế nên hold your horses, và tuân thủ luật pháp.
